Przełom w profilaktyce raka szyjki macicy
02/09/2025, 14:00
Od lipca 2025 roku kobiety w Polsce zyskały dostęp do jednego z najnowocześniejszych narzędzi w walce z rakiem szyjki macicy. Do Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy włączono test molekularny HPV HR oraz cytologię na podłożu płynnym (LBC). To zmiana, która – zdaniem ekspertów – może diametralnie zmniejszyć liczbę zachorowań na ten groźny nowotwór.
Spis treści:
- Dlaczego to tak ważne?
- Jak wygląda nowy schemat badań?
- Nowa częstotliwość badań
- Jak skorzystać z programu?
Dlaczego to tak ważne?
Rak szyjki macicy wciąż jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów u kobiet. Głównym czynnikiem ryzyka jego rozwoju jest zakażenie wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym. Nowy test HPV HR pozwala wykryć obecność tego wirusa jeszcze zanim rozwiną się zmiany przedrakowe – co daje realną szansę na ich skuteczne leczenie.
Według badań, test molekularny jest nawet dwukrotnie skuteczniejszy od tradycyjnej cytologii w wykrywaniu zmian przedrakowych. W praktyce oznacza to, że więcej kobiet będzie miało szansę uniknąć zachorowania dzięki wczesnej diagnozie.
Według badań, test molekularny jest nawet dwukrotnie skuteczniejszy od tradycyjnej cytologii w wykrywaniu zmian przedrakowych. W praktyce oznacza to, że więcej kobiet będzie miało szansę uniknąć zachorowania dzięki wczesnej diagnozie.
Zmiana standardów – zgodnie z rekomendacjami WHO i UE
Nowoczesne badania HPV HR oraz cytologia LBC to standard w wielu krajach Europy i świata. Wprowadzenie ich w Polsce to dostosowanie programu profilaktycznego do najwyższych międzynarodowych standardów medycznych.
Minister zdrowia Izabela Leszczyna podkreśliła, że to przełom w ochronie zdrowia kobiet:
„To badanie wykrywa nie tylko zmiany nowotworowe, ale także wirusa, który może je dopiero spowodować. Wszystko jest w rękach pacjentek – badajmy się, bo jesteśmy w stanie wyeliminować jedną z najbardziej groźnych chorób”.
Minister zdrowia Izabela Leszczyna podkreśliła, że to przełom w ochronie zdrowia kobiet:
„To badanie wykrywa nie tylko zmiany nowotworowe, ale także wirusa, który może je dopiero spowodować. Wszystko jest w rękach pacjentek – badajmy się, bo jesteśmy w stanie wyeliminować jedną z najbardziej groźnych chorób”.
Jak wygląda nowy schemat badań?
W ramach programu kobiety w wieku 25–64 lata mogą wykonać badanie bez skierowania, w placówkach posiadających umowę z NFZ (blisko 2700 miejsc w całym kraju).
Procedura wygląda następująco:
Procedura wygląda następująco:
- Wykonanie testu HPV HR z genotypowaniem – badanie wykrywa DNA lub RNA wirusów HPV wysokiego ryzyka.
- Interpretacja wyniku:
- Wynik ujemny → kolejne badanie po 3–5 latach (w uzasadnionych przypadkach po 12 miesiącach).
- Wynik dodatni → z tego samego materiału wykonywana jest cytologia LBC.
- Jeśli cytologia jest prawidłowa – ponowne badanie po 12 miesiącach.
- Jeśli wykryto zmiany dysplastyczne – skierowanie na kolposkopię lub kolposkopię z biopsją.
- W przypadku rozpoznania nowotworu lub innego poważnego schorzenia – pacjentka kierowana jest do leczenia specjalistycznego.
Nowa częstotliwość badań
Jak wyjaśnia prof. Andrzej Nowakowski z Narodowego Instytutu Onkologii, ogromna wartość diagnostyczna testu HPV HR pozwala wydłużyć odstęp między badaniami nawet do 5 lat przy wyniku ujemnym. To wygodne dla pacjentek i jednocześnie bezpieczne – test jest bardzo czuły.
Połączenie profilaktyki pierwotnej i wtórnej
W Polsce profilaktyka raka szyjki macicy obejmuje teraz:
- Profilaktykę pierwotną – szczepienia przeciw HPV dla dziewcząt i chłopców w wieku 9–14 lat.
- Profilaktykę wtórną – badania przesiewowe testem HPV HR i cytologią LBC.
To kompleksowe podejście daje realną szansę na znaczące ograniczenie zachorowalności w przyszłości.
Krok milowy w walce z nowotworami
Wdrożenie testu HPV HR to realizacja jednego z kluczowych punktów Narodowej Strategii Onkologicznej. Jak podkreśla prof. Mariusz Bidziński, konsultant krajowy ds. ginekologii onkologicznej:
„Przez lata stawialiśmy na medycynę naprawczą. Teraz profilaktyka staje się fundamentem. To dla mnie – jako ginekologa onkologa – wielkie święto”.
„Przez lata stawialiśmy na medycynę naprawczą. Teraz profilaktyka staje się fundamentem. To dla mnie – jako ginekologa onkologa – wielkie święto”.
Jak skorzystać z programu?
- Dla kogo? Kobiety w wieku 25–64 lata.
- Skierowanie? Niepotrzebne.
- Gdzie? Każda poradnia położniczo-ginekologiczna z umową NFZ oraz wybrane poradnie POZ.
- Koszt? Badanie jest bezpłatne, finansowane przez NFZ.
ZBM Zdrowie zachęca wszystkie Panie, by korzystały z tej możliwości. Wczesne wykrycie zmian przedrakowych to niemal 100% szans na całkowite wyleczenie. Nie czekaj – profilaktyka może uratować życie.
Pon. – Pt. 7:00-18:00